Najważniejsze daty: Historie Anglii w dużej mierze tworzyli monarchowie.
PREHISTORIA:
500 000 p.n.e. Człowiek z Boxgrove ( Sussex), najstarszy znany mieszkaniec Wysp Brytyjskich.
5000 p.n.e. Brytania staje się wyspą.
4000 p.n.e. Maiden Castle (Dorset).
3000 p.n.e. Przybycie ludzi epoki kamiennej, przypuszczalnie z Półwyspu Iberyjskiego. Podłużne kurhany i kopalnie krzemienia.
2000 p.n.e. Budowa Stonehenge. Podobne kamienne kręgi powstają też w Aylesbury (Wiltshire) i Castlerigg (Cumbria).
700 p.n.e. Przybycie Celtów z Europy Środkowej.
RZYMIANIE:
55 p.n.e. Juliusz Cezar ląduje Brytanii.
43 n.e. Początek podbojów za panowania cesarza Klaudiusza.
61 Stłumienie buntu Icenów ze wschodniej Anglii pod wodzą Królowej Boudikii.
119 Budowa Muru Hadriana dla obrony przed Piktami i Szkotami.
Ok. 200 Powstanie 5 – kilometrowych murów miejskich wokół Londinium (Londyn)
360 Podczas pobytu w York cesarzem rzymskim zostaje Konstantyn, pierwszy chrześcijański władca imperium.
410 Rzymskie legiony opuszczają Brytanie, by bronić Rzymu.
KRÓLOWIE ANGLOSASCY I DUŃSCY (449-1066)
449-550 Przybycie Jutów z Jutlandii, Anglów z południa Danii i Sasów z Germanii. Anglia podzielona na odrębne królestwa.
500 Król Artur walczy z plemionami saskimi.
597 Święty Augustyn, przysłany z Rzymu, by krzewić chrześcijaństwo w Anglii, zostaje pierwszym arcybiskupem Canterbury.
Ok. 650 Beowulf, najstarsze dzieło literatury angielskiej ( anglosaskiej) i pierwsze w Europie spisane w rodzimym języku.
Ok. 700 Ewangeliarz z Lindisfarne.
731 Beda Czcigodny kończy bezcenną Historię ludu angielskiego.
897 Król Wesseksu Alfred Wielki buduje potężną flotę i zwycięża wikingów na morzu. Przekłada też Biblię i dzieło Bedy na angielski, a także nadzoruje prace nad Kroniką anglosaską.
980 – 1016 Ponowne najazdy wikingów.
1017 – Witan ( anglosaska rada starszych) wybiera na króla Anglii duńskiego władcę Kanuta, który dzieli kraj na Nortumbrię, Anglię Wschodnią, Mercję i Wessex.
1042 Edward Wyznawca, pasierb Kanuta, przenosi dwór do Westminsteru.
NORMANOWIE (1066 – 1154)
1066 Książę Normandii Wilhelm podbija Anglię. Nowymi panami feudalnymi zostają francuskojęzyczni Normanowie.
1067 Budowa Tower w Londynie.
1080 Brutalne represje; Normanowie pustoszą tereny na północ od Yorku.
1080 – 1100 Początek okresu intensywnej budowy klasztorów i katedr.
1086 Szczegółowy spis ludności i ziem w Anglii, zwany Domesday Book (Księga Sądu Ostatecznego).
PLANTAGENECI(1154 – 1399)
1154 Henryk II, potomek Godfryda Andegawńskiego, zapoczątkowuje dynastię Plantagenetów.
1167 Powstaje uniwersytet w Oksfordzie.
1171 Początek podbojów w Irlandii.
1215 Baronowie zmuszają króla Jana bez Ziemi do podpisania w Runnymede Wielkiej Karty Swobód – to najstarszy dokument uznający podmiotowość mieszkańców Anglii i przyznający im prawa obywatelskie.
1264 Angielscy baronowie rozbijają armie króla Henryka II pod Lewes, w wyniku czego w następnym roku powstaje pierwsza parlamentarna Izba Gmin.
1277 – 1288 Anglia podbija Walię.
1281 Pierwszy college uniwersytetu w Cambridge.
1353 – 1453 Wojna stuletnia z Francją
1348 – 1349 Czarna śmierć (dżuma) zabija niemal połowę ludnońści Anglii.
1362 Angielski oficjalnym językiem parlamentu i sądów.
1381 Rewolta chłopska; buntownicy zajmują Londyn i puszczają z dymem pałac Savoy. Powstanie zostaje stłumione, a jego przywódca, Wat Tyler, ścięty na Tower Hill.
1387 Wydanie Opowieści kanterberyjskich Geoffreya Chaucera, najwybitniejszego dzieła średniowiecznej literatury angielskiej.
LANCASTEROWIE I YORKOWIE (1399 – 1485)
1455 – 1485 Wojna Dzikich Róż między rywalizującymi ze sobą dynastiami Yorków i Lancasterów przedstawiona potem przez Szekspira w Ryszardzie III
1472 Ukończenie katedry w Yorku.
1476 William Caxton zakłada pierwszą drukarnię w Anglii.
TUDOROWIE ( 1485 – 1603)
1485 Henryk VII zwycięża Ryszarda III i zostaje królem, a jego małżeństwo z Elżbietą York kończy waśń między obu dynastiami.
1497 John Cabot wyrusza z Bristolu, by zbadać wybrzeża Ameryki Północnej.
1509 Na tronie zasiada Henryk VIII, który wkrótce popada w konflikt z papieżem i ogłasza się głową Kościoła anglikańskiego.
1536 Unia Anglii z Walią
1536-1540 Rozwiązanie zakonów i likwidacja 800 klasztorów.
1541 Henryk VIII przyjmuje tytuł króla Irlandii.
1558 Początek 45 – letniego panowania Elżbiety i angielskiego renesansu.
1565 – W Anglii pojawia się tytoń
1565 -Dziekan katedry św. Pawła wymyśla rozlewanie piwa do butelek.
1580 – Sir Francis Drake opływa kulę ziemską.
1585 – William Szekspir ze Stratfordu zaczyna karierę w Londynie.
1588 - Rozgromienie hiszpańskiej Wielkiej Armady.
STUARTOWIE ( 1603 – 1714)
1603 – Szkocki król Jakub Vi, syn Marii Stuart, zostaje koronowanym jako Jakub I, król Anglii.
1605 – Nieudana próba wysadzenia parlamentu przez Guya Fawkesa.
1620 – Ojcowie pielgrzymi wyruszają do Ameryki. W klasztorze Boxgrove odbywa się pierwszy udokumentowany mecz krykieta.
1642 – 1649 - Wojna domowa między rojalistami a republikanami. Ziszczenie wielu zamków i warowni. Klęska monarchistów egzekucja Karola I.
1649 – 1653 Republika : parlament pod przewodnictwem Oliviera Cromwella uznaje instytucję monarchii za „zbędną, uciążliwą i niebezpieczną”.
1653 – 1659 Protektorat: formalnie republika, faktycznie władza lorda protektora.
1658 - Śmierć Oliviera Cromwella.
1660 – Przywrócenie monarchii; na tronie zasiada Karol II.
1665 – W wyniku epidemii dżumy ginie jedna piąta ludności półmilionowego Londynu.
1666 – Wielki pożar Londynu.
1672 – 1700 Sir Christopher Wren odbudowuje londyńską katedrę św. Pawła
1694 – Powstaje Bank of England.
1712 – Ostatnia egzekucja czarownicy.
DYNASTIA HANOWERSKA ( 1714 – 1836)
1714 – Nowym królem, Jerzy I, zostaje niemiecki książę Hanoweru, który nie mówi po angielsku i nie wykazuje większego zainteresowania nowymi poddanymi.
1721 – Sir Robert Walpole pierwszym brytyjskim premierem. W 1732r. przeprowadza się pod nr.10 przy Downing Street.
1739 – Jon i Charles Wesleyowie zaczynają propagować metodyzm, który zyskuje szczególnie zwolenników Midlands i na północy.
1769 – Kapitan Cook z Whitby odbywa pierwszą podróż do Australii.
1775 – Jamek Watt uzyskuje patent na pierwszy silnik parowy, a Thomas Crapper konstruuje spłuczkę klozetową.
1785 – Zaczyna się ukazywać „The Times”
1791 – Thomas Paine wydaje The Rights of man (prawa człowieka).
1799 – Klub Marylebone ustala zasady gry w krykieta.
1802 – J.M.W Tuner w wieku 27 lat zostaje wybrany członkiem Akademii Królewskiej. W Akademii odbywa się też pierwsza wystawa prac Hojna Constable’a.
1805 – Śmierć admirała Nelsona w bitwie pod Trafalgarem. Rozbicie floty Napoleona.
1807 – Zniesienie handlu niewolnikami.
1815 – Książę Wellington zwycięża Napoleona w bitwie pod Waterloo (Waterloo dzisiejszej Belgii).
1819 Masakra w Peterloo - w Manchesterze wojsko krwawo rozprawia się z demonstrantami, domagającymi się reformy parlamentarnej.
1823 – William Webb Ellis wymyśla rugby.
1829 – Sir Robert Peel zakłada policję londyńską.
1830 – Otwarcie w północnej Aglii pierwszej linii kolejowej na świecie, ze Stockton do Darlington.
EPOKA WIKTORIAŃSKA (1837 – 1901)
1837 – Brytyjską królową zostaje 18 – letnia Wiktoria, która trzy lata później wychodzi za mąż za księcia Alberta z dynastii sasko – koburskiej.
1851 – Wielka Wystawa Światowa w Londynie.
1865 Wydanie „Alicji w krainie czarów”
1877 – William Morris, twórca wpływowego ruchu Arts and Crafts, zakład Towarzystwo Ochrony Zabytków.
1885 – Podniesienie wieku, w którym dopuszczalne jest zawieranie małżeństwa, do 16 lat.
1891 – W czasopiśmie „Strand” pojawia się pierwsze opowiadanie o Sherlocku Holmesie.
1894 – Otwarcie Kanału Manchesterskiego do Liverpoolu.
1895 – Powstaje fundacja National Trust, opiekująca się zabytkami kultury.
EPOKA EDWARDIAŃSKA (1901 – 1914)
1907 – Rudyard Kipling, autor „Księgi dżungli”, otrzymuje literacką Nagrodę Nobla.
1909 – Wprowadzenie systemu emerytalnego. W Londynie otwarcie pierwszego w Anglii domu towarowego, Selfridges. Louis Bleriot przelatuje nad kanałem La Manche.
1912 – Zatonińcie „Titanica”, największego wówczas statku pasażerskiego.
1914 -1918 I wojna światowa. Na froncie, głównie, w północnej Francjii, ginie ponad milion żołnierzy imperium.
DYNASTIA WINDSORSKA (NAZYWANA TAK OD 1917R.)
1918 – Wprowadzenie powszechnego prawa wyborczego, z wyłączeniem kobiet poniżej 30. roku życia. Rok później Nancy Astor zostaje pierwszą posłanką w historii Wielkiej Brytanii.
1926 – Strajk generalny paraliżuje cały kraj.
1927 – Założenie BBC
1936 – Edward VIII zrzeka się tronu, by móc poslubić amerykańską rozwódkę Wallis Simpson.
1939 -1945 II wojan światowa. Ginie mniej żołnierzy niż w poprzedniej wojnie, ale znacznie więcej ludności cywilnej w bombardowanych miastach.
1946 – Powstanie państwowej słuzby zdrowia.
1951 – Festiwal Brytyjski w londyńskiej dzielnicy South Bank: otwarcie Royal Festival Hall.
1953 – Koronacja Elżbiety II.
1959 – Otwarcie pierwszej autostrady w Anglii M1.
1962 – Liverpoolski zespół the Beatles zdobywa rozgłos przebojem Love Me Do.
1965 – Zniesienie kary śmierci.
1966 – Anglia zwycięża w Piłkarskich Mistrzostwach Świata, których jest gospodarzem.
1973 – Wielka Brytania przyłącza się do EWG.
1979 – Margaret Thatcher pierwszą kobietą premierem w historii Wielkiej Brytanii.
1994 – Pierwszy pociąg przejeżdza tunelem pod kanałem La Manche.
1997 – Partia Pracy, pod przywództwem Tony’ego Blaira, zwycięża w wyborach parlamentalnych po raz pierwszy od 1974r. W Paryżu ginie w wypadku samochodowym księżna Walii Diana.
1999 – Parlament w Westminsterze przekazuje część swych uprawnień parlamentom Szkocji i Walii. Zniesienie prawa parów dziedzicznych do zasiadania w Izbie Lordów.
2003 – Wielka Brytania angazuje sie u boku USA w wojnę w Iraku.
2005 – Cywilny ślub księcia Karola z Camilla Parker – Bowles.
W zamachach bombowych w Londynie giną 52 osoby.
2006 – Brytyjska policja i międzynarodowe siły wywiadowcze udaremniają spisek terrorystyczny – plany wysadzenia kilku samolotów lecących z Heathrow do Stanów Zjednoczonych.


Halifax.pl Wszelkie Prawa Zastrzeżone